Van elektronica tot keramiek

Alfred

23 dec 2025

In het eerste deel van mijn verhaal liep ik rond in de winkels en het magazijn van Wijkwerkplaats Oost. Maar vrijwilligers kunnen hier ook creatief aan de slag. En creatief kan best heel breed zijn, zo blijkt. De Wijkwerkplaats Oost zit in een oude (meisjes)school. Waar hier ooit opgeleid werd tot huishoudelijk werk, is er nu plek om de handjes op een andere manier te laten wapperen. Voorzitter Ben Zalmstra geeft me een rondleiding.

Van stille gronden is hier geen sprake

Een van die lokalen biedt onderdak aan Kees, Bas en Nard. De mannen zijn gepensioneerd, maar hebben een achtergrond die te maken heeft met elektrotechniek of metaalbewerking. Zo was Kees onderhoudsmonteur in een ziekenhuis, Nard was een fotolasser en Bas leraar elektronica in het onderwijs. Wat ze hier doen sluit daar goed bij aan, want er is apparatuur aanwezig om diverse werkzaamheden te doen. Kees: “Ik ben hier terecht gekomen doordat ik een advertentie zag. Ik ben komen kijken en gebleven. Dat is nu alweer zeven jaar geleden. Ik ben ook een van de gastheren hier.”

Bas: “Ik ben hier ook gekomen naar aanleiding van een artikeltje in de buurtkrant. Het is gezellig en we kunnen het goed met elkaar vinden.”

De ruimte is niet zo heel groot, dus met z’n drieën vullen ze de ruimte al aardig. Toch zijn er tijdstippen dat ook anderen hier terecht kunnen en dan is het makkelijk al wat benodigde kennis in huis te hebben, want dan zijn de heren niet aanwezig. Ben: “Iedereen heeft een eigen werkwijze. Dat gaat vaak via ongeschreven regels.”

Ze repareren dingen, soms voor de verkoop, soms omdat mensen erom vragen. Wasmachines en ander witgoed, dat doen ze niet, maar kleiner spul wel. Bas: “We kregen een keer een scorebord voor een biljart dat het niet meer deed. Toen ik het open maakte bleek het een rare combinatie van een industrieel- en consumentenproduct en dat vond ik best raar. Er was geen echt goede beschrijving van, maar uiteindelijk bleek alleen de voeding kapot. De marktprijs voor zo’n bord is best fors, maar hier konden we het voor een paar euro herstellen.” Kees: “Er komen ook wel eens mensen die een snoertje of een voeding nodig hebben. We hebben hier bakken vol staan en als we mensen daarmee kunnen helpen, dan zie je een blij gezicht.” Nard: ”Nieuwe techniek is vaak lastig om te herstellen. Vaak zit iets op een printplaat en dat is niet te repareren. Laatst hadden we een ventilator. Die werkte niet vanwege een printplaat, maar met de elektromotoren was niets mis en dan is het toch zonde om het weg te gooien.”

Dat wil niet zeggen dat de mannen niet op zoek gaan naar een oplossing. Bas: “Ik zoek vaak op internet en maak daar ook regelmatig foto’s van zodat ik een voorbeeld heb van hoe ik het moet aanpakken. Dat doe ik vaak thuis.” Kees: “Soms loont het om zaken te laten repareren. Zo kregen we laatst een lamp en die kostte nieuw € 449 en die konden we repareren, maar soms krijgen we een apparaat waar een onderdeel moet worden vervangen wat bijna net zo duur is als het apparaat. Dan is een nieuwe kopen toch logischer.”

De mannen zitten vol verhalen, iets wat je niet direct zou verwachten van mensen in de techniek. Zo blijkt een vooroordeel weer eens ontkracht te worden. 

Van planken tot producten

Ruim 50 jaar geleden begon het met houtbewerken. En dat gebeurt nog steeds. Toen was er geen fraaie zaagtafel, goede boorinstallatie of cirkelzaag. Nu wel en dat geeft wel een uitdaging. Vrijwilligers mogen dan ook niet zomaar met de apparatuur werken, maar krijgen een degelijke instructie, want op een paar afgezaagde vingers zit niemand te wachten. Gelukkig komen er maar weinig ongelukken voor, slechts een keer is het voorgekomen dat een beitel in een arm kwam in plaats van in het hout.

In de ruimte zijn zes mannen aan het werk. Er zijn slechts twee vrouwen die aan houtbewerking doen, maar die zijn er niet vandaag. Een van de mannen is eenzijdig verlamd, maar blijkt nog prima in staat een plank met een vijl een fraaie ronding te geven. In een stelling staan ook fraaie kunststukjes die hij heeft gemaakt. Anderen maken ook kunststukjes en dat varieert van een diervoorstelling tot een woonwagen met een paard ervoor.

Mini-bieb en vogelhuisjes

Tiny heet ons welkom. “Houtbewerken is altijd een hobby van me geweest. In mijn werkzame leven was ik werktuigbouwkundige en ben hier na mijn pensionering terecht gekomen. Met hout werken is leuk en je kan er veel producten mee maken. Het moet wel goed zijn, zo kritisch ben ik dan wel.”

Achter in de ruimte staat een lange bank. Tiny: “Die hebben we gemaakt op verzoek van een verzorgingshuis. Nu hebben een vraag liggen om spelbak te maken.” Hij laat mij een tekening zien en het is een speciaal spel waarbij een bal via een ronding in een vakje gerold moet worden. “Het is voor een bejaardenhuis. We krijgen wel vaker van dit soort vragen en maken het tegen kostprijs.” Een van de mannen, Ton, is bezig een kastje te maken zoals je die vaak op straat ziet als een mini-bieb waar mensen boeken kunnen ruilen. Er worden ook veel vogelhuisjes gemaakt. De basis wordt hier gemaakt en de afdeling keramiek versiert die dan.

De werkplaats werkt ook samen met andere organisaties. Zo organiseren ze samen met Zomer- en Winterschool van Stichting Actieve Senioren regelmatig workshops.

Meer creativiteit

In de ruimte waar met mozaïek wordt gewerkt, is het stil. Op tafel de stille getuigen dat hier toch ook vrijwilligers aan de slag zijn geweest. Ben: “Vaak de zijn de mensen hier op dinsdag. Dat geldt ook voor de vrijwilligers die werken aan het kunstschilderen.” Vandaag is het donderdag en tref ik de mensen niet, maar op de tafel liggen fraaie producten waaronder de vogelhuisjes uit de houtwerkplaats die worden voorzien van kleine stukjes gekleurde steentjes.

Voor de vrijwilligers is er een kantine. Hier kunnen ze koffie krijgen en een broodje smeren. Onlangs is de keuken nog helemaal opgeknapt. Ook is er een ruimte voor de administratie, maar die wordt ook vaak voor andere doeleinden gebruikt. Onlangs is er een 3D-printer beschikbaar gekomen en daar is een vrijwilliger die het wel leuk vindt om daarmee te experimenteren.

Elke dag zijn er meerdere vrijwilligers in het pand actief. Een gastheer of gastvrouw zorgt dat de zaken die geregeld moeten worden ook gedaan worden. Ben: “We willen die rol nog verstevigen door ze een cursus BHV te geven, zodat ze weten wat ze moeten doen als er toch iets niet goed gaat. Je bent als stichting verantwoordelijk en je hebt een zorgplicht. Maar vrijwilligers moeten elkaar durven aan te spreken als ze zien dat er iets niet goed gaat.” Zo’n groot pand vraagt ook om onderhoud. Er is een vrouw die vrijwillig komt poetsen, maar meer handen zouden het werk wel lichter maken.

In de toekomstige expositieruimte staan nu al fraaie voorbeelden van mozaïk

In een kleine ruimte staan een aantal van de producten die zijn gemaakt. Ben: “We willen er een tentoonstellingsruimte van maken. We willen nog een fraaie vitrinekast maken, maar dat moeten we dan wel zelf doen, want de afmetingen zijn niet commercieel te koop.”

Iedereen heeft een eigen reden om vrijwilliger te worden. Hier is het vooral omdat mensen het leuk vinden, maar ook vaak een reden om even ergens anders te zijn dan thuis. Zeker als je gepensioneerd bent, willen veel mensen toch bezig blijven. Het kan ook een goed medicijn zijn tegen eenzaamheid of omdat je buiten het arbeidsproces bent komen te staan. De eerste stap begint bij jezelf, maar bij Wijkwerkplaats Oost zijn er volop mogelijkheden om de tijd aangenaam en leuk te vullen.