Zonder verleden geen toekomst

Kees

07 jan 2026

Samen met bestuurslid Hans Groenewoud en voorzitter Giedie Heijmans bekijk ik het nieuwe archief van de Heemkundekring Rosmalen. Mijn oog valt op een maquette van de voormalige villa ‘De Duinse Hoef’, waarvan nog enkel de overwoekerde fundamenten zijn overgebleven.

Overal staan kasten vol bidprentjes, zorgvuldig bewaard in cellofaan verpakking waarmee vroeger 7” singles werden beschermd. Volgens Hans zijn er zo’n 10.000 tot 12.000 bidprentjes opgeslagen. Ook aan foto’s geen gebrek. Rond de 12000 foto’s zijn veilig opgeborgen. Ik zie ook diverse schilderijen en nog meer bijzondere voorwerpen die naar vroegere tijden verwijzen.

Dreams

Tijdens het gesprek dat wethouder Marianne van der Sloot voert met beide vrijwilligers in het knusse kantoor van de heemkundekring tegen de achtergrond van kasten vol boeken gaat het niet alleen over vroeger, maar ook over de toekomst. Wat zijn de ‘dreams’ van de heemkundekring? Wat zijn de plannen op korte termijn en wat is het beleid voor de langere termijn?

Hans en Giedie zijn heel erg betrokken en zichtbaar trots op hun nieuwe verblijf in de goed geïsoleerde kelder van wat vroeger het Oude Gemeentehuis van Rosmalen was. Ze vertellen enthousiast over hun vereniging die bestaat uit zo’n 350 leden. Veertig daarvan zijn actief lid. De grootste wens is om meer jonge mensen bij de heemkundekring te betrekken.

Wetenswaardigheden

Over de geschiedenis van Rosmalen zijn volgens Hans en Giedie veel interessante dingen te vertellen. Om een paar voorbeelden te noemen: Het landschap in en om Rosmalen is gevormd door de werking van de rivieren Maas, Dommel en de Beerse Overlaet. Op de plek waar nu De Groote Wielen is leefden vroeger wilde dieren, zoals leeuwen en olifanten. De begraafplaats bij de Sint Lambertuskerk heeft een koude en een warme kant.

Uit het gesprek blijkt dat Hans vooral vanuit wetenschappelijke interesse heeft en door het volgen van een studie ook interesse voor de geschiedenis van Rosmalen heeft gekregen. Giedie is als waterbouwer vooral geboeid door de vorming van het landschap en de rol van het water daarbij.

Activiteiten

De belangrijkste drijfveer om bij de heemkundekring te werken is om de geschiedenis van Rosmalen tot leven laten komen, of zoals Hans het formuleert: “Wat in het verleden is gebeurd is nodig om plannen voor de toekomst te maken.” Giedie vult aan: “De heemkundekring is de bewaker van het erfgoed.”  

Belangrijke activiteiten om het verleden actueel te houden, worden genoemd: films van de filmwerkgroep op de eigen website zetten, het tijdschrift ‘Rosmalia’ uitgeven en exposities organiseren, zoals de schilderijenexpositie bij de HEVO. Maar ook de 10-daagse cursus Rosmalogie is een geweldig initiatief om burgers bij de geschiedenis van het dorp te betrekken. Deze cursus was in een mum van tijd volgeboekt en de heemkundekring wil deze cyclus van bijeenkomsten over de historie van Rosmalen komend jaar weer organiseren.

Het doet zeer dat Rosmalen best veel historisch markante gebouwen is kwijtgeraakt. Daarom is het belangrijk om zuinig te zijn op datgene wat er nog wel bewaard is gebleven, zoals de Sint Lambertuskerk, de molen en het landgoed Coudewater met zijn karakteristieke gebouwen.

Toekomst

Giedie realiseert zich dat de heemkundekring geen sexy onderwerp is en een wat stoffig imago heeft. Daarom zoekt de kring naar nieuwe wegen om de geschiedenis van Rosmalen levendiger te maken. In de nabije toekomst wil de kring dichter bij de mensen komen, meer naar buiten treden via een nieuwe vormen van communicatie en meer jonge mensen bereiken. Een grote wens is om op scholen over de geschiedenis van Rosmalen te vertellen. Daarnaast wil Wethouder Marianne van der Sloot graag de heemkundekring betrekken bij de ‘Buurtbox’, een initiatief van en voor bewoners om nieuwe buurtbewoners welkom te heten. Dit project is in Nuland gestart en ook Rosmalen komt te zijner tijd aan de beurt. 

Huiskamer

Momenteel is de verbouwing van Perron 3 volop aan de gang. Ter hoogte van waar vroeger de entree was komt een huiskamer, waar ook wisselexposities gehouden kunnen worden. De heemkundekring gaat daar ergens begin 2026 een tentoonstelling houden. En daarna gaat het vizier op het realiseren van de ‘dreams’ en de voorbereiding op 2029: 400 jaar ‘het beleg van ’s-Hertogenbosch’. Dit ijkpunt in de geschiedenis van de gemeente ’s-Hertogenbosch gaat op een bijzondere wijze herdacht worden. Ideeën zijn meer dan welkom.

Marianna van der Sloot over de vrijwilligers van de heemkundekring

Na het gesprek over plannen, dromen en de rol van de heemkundekring in Rosmalen, staat voor wethouder Marianne van der Sloot één ding vast: dit alles draait om mensen die zich belangeloos inzetten voor hun gemeenschap. “Wat deze vrijwilligers doen, is een voorbeeld van de beweging van ik naar wij. Vanuit een persoonlijke interesse en passie ontstaat inzet voor iets dat van ons allemaal is. Dat zie ik bij de heemkundekring heel sterk terug. Zij maken geschiedenis toegankelijk, herkenbaar en levend voor de gemeenschap. Daar ben ik ze zeer dankbaar voor”.