“Achter iedere kerststal schuilt een verhaal”

Henk

18 mrt 2026

Door reporters Henk en Alfred

Het is januari als we met Anet en Marjon praten over Kerst en kerststallen. Kerst is dan alweer achter de rug en de nieuwe Kerst ligt nog een eind van ons af. Toch is het niet vreemd om met hen over Kerst en vooral de kerststallen te hebben, want Marjon en Anet organiseren Kerststallen Den Bosch. Dit is iets waar ze het hele jaar mee bezig zijn. Hun motto luidt: “Kerst is geen seizoen, maar een gevoel.”

Bewoners van de binnenstad, ondernemers en winkeliers roepen ze op om een verlichte kerststal achter het raam of in de etalage te plaatsen en daar creëren ze diverse activiteiten om heen. Zoals een Letterspeurtocht, een Escapepuzzeltocht en een Kleurplaatwedstrijd. Zo geven ze het kerstverhaal een eigentijdse invulling.

Boekje met Bossche Kerstverhalen

De kerstboom staat nog in de kamer van Marjon. Op tafel staat een kleine kerststal van hout en ligt er een boek met de titel ‘Een Bossche Kerst’ waarvoor Marjon en Anet het initiatief hebben genomen. Door zijn fraaie illustraties springt het boek meteen in het oog. Het is een boek met korte verhalen vol kerstmagie gemaakt door Bosschenaren en liefhebbers van de stad. Ongeveer 2.000 vrijwilligers en werknemers van Weener XL hebben het als kerstgeschenk ontvangen en het is het hele jaar te koop bij boekhandel Adr. Heijnen.

De verhalen zijn een ode aan de stad en aan de basis ervan ligt een schrijfwedstrijd die zij samen met Huis73 op touw hebben gezet. De opdracht was ‘Schrijf een verhaal met de sfeer van Kerst en met een link met de stad Den Bosch.’ De reacties waren overweldigend. Er zijn bijna honderd verhalen ingestuurd en die kwamen vanuit het hele land. De verhalen zijn verrassend, creatief en persoonlijk geschreven in een betoverende verhaal- en verteltrant. “Als je begint met lezen, laat het je niet meer los”, aldus Marjon.

Hoe het begon

Marjon en Anet kennen elkaar al jaren en zijn goede vriendinnen. Ze hebben elkaar ontmoet op de school van hun kinderen waar ze, als leden van onder meer de ouderraad, allerhande activiteiten organiseren. Kerststallen Den Bosch is een idee dat bij toeval is ontstaan omdat ze beiden veel van Kerst houden. Kerststallen Den Bosch bestond al: het is 15 jaar geleden opgezet door Jacques van der Miessen. Hij zocht naar opvolging, maar daar kwamen ze pas achter toen ze al begonnen waren. Zij hebben het stokje van hem overgenomen. Marjon: “Voor ons was het fijn dat hij vanuit zijn ervaring kon meedenken.” Met een kaartje van Google maps dachten ze de klus snel geklaard te krijgen. Inmiddels hebben ze een website en is Kerststallen Den Bosch met de verschillende tochten een begrip geworden.

Van de bank naar buiten

Ze wilden dat hun kinderen meer in beweging kwamen. Van de bank af dus. Marjon: “Als je met hen in het bos loopt, lopen ze alleen maar te zeuren, terwijl ze een Letterspeurtocht juist heel interessant vinden.” Zo was het idee geboren om een aantal tochten uit te zetten met Kerst als rode draad en de Bossche binnenstad als decor. De creatieve samenwerking tussen particulieren, winkels, bedrijven en tal van organisaties houdt alles in beweging.

Hun inspiratiebron vonden ze in de vele wandel-initiatieven die in de coronaperiode ontstonden. Anet: “We zijn in het eerste jaar begonnen met twee routes, de Letterspeurtocht en de Kerstverhaalroute. Een jaar later waren het er vier en afgelopen Kerst zelfs vijf. De Kerstverhaalroute start bij het bisschoppelijk paleis en loopt rondom de Sint-Jan en dat is een route die ze niet gaan veranderen. De Letterspeurtocht passen ze jaarlijks aan zodat het voor de deelnemers boeiend blijft. Met de Escapepuzzeltocht duik je de rijke geschiedenis van Den Bosch in en leer je Den Bosch beter kennen, ook al denk je de stad op je duimpje te kennen. ‘Je ontdekt steeds nieuwe plekken’, is iets dat ze vaak van de deelnemers terug horen. “We lopen samen door de stad en de ideeën komen eigenlijk vanzelf”, zegt Marjon.  

Verbinding en inclusiviteit

Marjon en Anet richten de routes zo in dat iedereen mee kan doen. Verbinding en inclusiviteit staan centraal en voorop. De routes zijn rolstoeltoegankelijk en de verhalen zijn ingesproken. Zo is het kerstverhaal ingesproken door Christel de Laat, zodat je ze bij het wandelen kunt afluisteren. Theo Stoop vertelt als gebarentolk de verhalen in gebarentaal. De stadsgidsen van Stichting Kring Vrienden van ’s Hertogenbosch nemen je mee in de kersttradities van Nederland en wereldwijd en naar de oorsprong van de kerststal.

Bij de organisatie komt heel wat kijken. Naast de Bosschenaren die een kerststal achter het raam zetten, kunnen zij een beroep doen op hun netwerk. Denk aan Stichting 1184, het CELLO Mediateam, Stichting Quiet, Huis 73, Weener XL, Bij Katrien en de winkeliers die in hun etalage ruimte maken om er een kerststal neer te zetten.

Anet: “Als ze mij van tevoren hadden gevraagd of ik drie dagen per week aan Kerststallen Den Bosch wilde besteden, dan had ik waarschijnlijk ‘nee’ gezegd. Het is echter heel leuk en de tijd die we erin stoppen, hebben we er graag voor over. Afgelopen jaar waren er ongeveer 250 kerststallen aangemeld, die we als stipjes op een kaart zetten.” In werkelijkheid zijn het er volgens Marjon meer want niet iedereen die een kerststal achter het raam zet, meldt dat ook. Het werkt ook inspirerend. Andere wijken in Den Bosch, dorpen en steden rond Den Bosch willen dit ook gaan doen en dat is bijvoorbeeld in Kruiskamp al het geval. Marjon: “Dat vinden we natuurlijk superleuk, maar zelf blijven we in de binnenstad!”

Oproep

Anet vertelt hoe ze te werk gaan. Het komt er eenvoudig gezegd op neer dat ze drie oproepen plaatsen. Ten eerste vragen ze iedereen met een raam in de historische binnenstad om een verlichte kerststal achter het raam te zetten. Iedereen kan hier een eigen invulling aan geven. Volgens Marjon en Anet is dit juist de kracht, omdat het leidt tot een grote verscheidenheid en diversiteit aan kerststallen. Dit zorgt voor een uniek en sfeervol karakter. Zo zijn er bijvoorbeeld kerststallen die met gevoel voor humor en een knipoog de (Bossche) (moeras) draak steken met de politiek en de actualiteit.  

Wie geen kerststal heeft, kan er één lenen uit ‘hun’ Kerststallen BIEB. Deze bestaat uit kerststallen die ze aanschaffen op rommel- en brocantemarkten. Geregeld komen er ook mensen bij hen een kerststal aanbieden die ze dan weer uitlenen. Marjon: “Achter bijna iedere kerststal schuilt een verhaal of een anekdote en dat maakt het extra bijzonder.“

“Zo was er een dame van in de 80 waar een collectie kerststallen was uitgestald. Zij vertelde hoe ze op die manier meer dan een maand lang kon genieten van de verhalen die de kijkers elkaar vertelden. Of het verhaal van een dame die een bidprentje vond in de kerststal. Dit bleek van de schoonmaakster in de Sint-Jan die zij goed heeft gekend. Dat vonden we zo uniek dat ze van ons de stal mocht houden.”   

‘Kom wandelen’ is hun tweede oproep. Dat werkt. Van heinde en verre komt men op de routes af. De derde oproep is gericht op het vinden van zo veel mogelijk vrijwilligers die willen flyeren. Marjon: “Iedereen die we vragen om mee te doen, zegt meteen ja. Dat is erg fijn en dat waarderen we zeer! Daarom ontvangt iedereen die een verlichte kerststal achter het raam plaatst een bedankkaartje.”

Nieuw: Maria speurtocht

Dit jaar komt Kerststallen Den Bosch al in mei in beweging. De hele maand mei organiseren Marjon en Anet een gratis Letterspeurtocht voor iedereen die van ontdekken houdt. In de etalages van winkeliers en ondernemers in de Bossche binnenstad vind je letters met een Maria-beeld en wapperen blauw-witte vlaggen vrolijk aan de gevels. Ook dat is een speurtocht die je langs bijzondere plekken in de stad voert en je met nieuwe ogen naar Den Bosch doet kijken. Onderweg verrassen diverse ondernemers je met speciale Maria-maandacties, bijvoorbeeld met iets lekkers. Een ideale activiteit voor gezinnen, vriendengroepen of een gezellig middagje uit. De Mariamaand is een oude traditie waarbij de maand mei aan Maria, de moeder van Jezus is gewijd. Al sinds de middeleeuwen wordt zij in deze lentemaand extra geëerd met bloemen, kransen en vlaggen. 

Anet: “De kerstroutes en nu dus ook de nieuwe Maria-route zijn onze manier om mee te bouwen aan de beweging #vaniknaarwij. De onderlinge verbondenheid en het aantal stipjes op de kaart groeit. Daar doen we het voor.”

Foto’s: Marjon Zijlstra