‘C’est le ton qui fait la musique’

Kees

09 dec 2025

Een knusse ontvangsthal met koffie, thee, vruchtensap, een schaaltje met grote koeken en vier vrijwilligers. Vandaag ben ik te gast bij Humanitas in ‘s-Hertogenbosch. Ik praat met hen over drijfveren, sterke punten, waardering en het belang van vrijwilligerswerk.

Op de website van Humanitas afdeling ’s-Hertogenbosch is te lezen dat deze organisatie voor mensen bedoeld is die met behulp van een vrijwilliger op eigen kracht iets willen veranderen aan hun situatie. Er zijn in deze regio zo’n 350 tot 400 goed getrainde vrijwilligers actief die gratis steun geven aan circa 8500 deelnemers. “Het streven is om gefaseerd uit te groeien naar een organisatie van 500 vrijwilligers,” zegt afdelingsmanager Caroline Verschuuren.

Activiteiten

Er wordt bij Humanitas gewerkt met vijf verschillende thema’s: opvoeden, opgroeien, thuisadministratie, detentie en eenzaamheid. Binnen die thema’s vinden diverse activiteiten plaats. De vrijwilligers die ik vandaag spreek zijn ieder met een eigen activiteit bezig. Ze zien elkaar vandaag voor het eerst, maar gaandeweg het gesprek leren ze elkaar goed kennen. Tijdens het gesprek merk ik bij alle vier veel bereidwilligheid om over het werk bij Humanitas te praten. Er is sprake van een grote openheid en er klinkt veel enthousiasme door wanneer ze over hun activiteiten praten. Niemand houdt zich in, behalve bij situaties waar de privacy van de deelnemers in het geding is.

Wieske is via een oud-collega van het maatschappelijk werk bekend geworden met ‘Homestart’, een van de activiteiten van Humanitas. Ze begeleidt veel jonge moeders om ze zelfverzekerder te maken en helpt gezinnen die in de knel raken bij de opvoeding. Gijs zit bij de activiteit ‘Thuisadministratie’. Hij is goed thuis in juridische en financiële zaken en helpt bijvoorbeeld mensen met schulden. Hetty valt onder de activiteiten ‘Wel Thuis’ en ‘Kind in Contact’  Ze wil kinderen veiligheid bieden en ze probeert vastgelopen contacten tussen ouder(s) en kind(eren) te herstellen. Lieke hoort tot de activiteit ‘Mentoring & Coaching’. Zij biedt als coach ondersteuning aan jongeren van rond de 16-18 jaar die op zoek zijn naar hun eigen identiteit en graag willen ontdekken tot welke groep ze behoren.

Drijfveren

Wanneer ik de vrijwilligers vraag naar hun drijfveren of motivatie om vrijwilligerswerk te doen hoor ik diverse mooie dingen voorbij komen, zoals:

• zinvol bezig zijn

• zich nuttig voelen

• andere mensen helpen

• geïnspireerd worden

• zoeken naar zingeving voor zichzelf

Dat mensen voor de invulling van hun vrijwilligerswerk voor Humanitas hebben gekozen betekent niet dat ze direct inzetbaar zijn. Het is belangrijk dat de vrijwilliger op de juiste plek gaat werken. Daarom is er eerst een screening en krijgt ieder een traject aangeboden om via lessen en begeleiding goed voorbereid te worden voor dit dankbare, maar soms ook uitdagende werk. Op basis van kwaliteiten en interesse wordt in overleg met elkaar gekeken bij welke thema en activiteit iemand het beste past en wordt een passende activiteit gevonden.

Wanneer tijdens de kennismaking blijkt dat er geen klik is tussen vrijwilliger en deelnemer wordt niet krampachtig aan een verbinding vastgehouden, maar wordt naar een andere oplossing gezocht. De koppeling vrijwilliger en deelnemer is bij Humanitas heel zorgvuldig. Door middel van intervisie, waarbij ervaringen en bevindingen worden uitgewisseld, wordt de vrijwilliger in zijn werk gevolgd en begeleid. Daarnaast worden de vrijwilligers gecoached en begeleid door beroepskrachten en kunnen zij bij twijfel of vragen altijd bij hen terecht.

Sterke punten

Als gespreksleider richt ik vandaag speciaal mijn vizier op wat een vrijwilliger als zijn sterke punten beschouwd. Het is mooi om te zien dat de vrijwilligers goed in staat zijn om deze eigen kwaliteiten te benoemen. Bij de vraag waar de eigen kracht ligt, krijg ik diverse mooie antwoorden te horen: Mensen sterker maken in hun zekerheid, mensen in hun kracht zetten (Wieske), goed kunnen luisteren, de kennis en ervaring bezitten en de achtergronden kennen om problemen op te lossen, goede en doordachte feedback geven onder het motto van ‘C’est le ton qui fait la musique’ (Gijs), de levenservaring, de kunst om niet alleen te luisteren, maar ook om slimme vragen te stellen (Lieke), een ‘open-minded’ houding naar beide partijen toe, het geduld en de gave hebben om een gevoel van veiligheid te creëren, jezelf als instrument inzetten om ouder(s) en kind vertrouwen te geven (Hetty).

Waardering

Gaandeweg het gesprek ontstaat er vanzelf een interactie tussen de vrijwilligers. Ze reageren op elkaars uitspraken, vullen elkaar aan of geven een compliment. Het interview zorgt daarmee voor een stukje verbinding. Op mijn vraag naar waardering wordt door allen op de dankbaarheid van de deelnemers gewezen. Opvallend is dat zowel Wieske, Gijs, Lieke als Hetty bij vrijwilligerswerk meer waardering voelen dan bij betaald werk. Bij vrijwilligerswerk ligt het verwachtingspatroon weliswaar lager dan bij betaald werk, maar er wordt meer waardering uitgesproken. Wieske noemt als voorbeeld hierbij een appje van een deelnemer dat ze als een cadeautje beschouwt: ‘Sommige mensen leren je lessen die je je hele leven lang bijblijven’.

Soms zeggen deelnemers dat ze achteraf gezien veel eerder Humanitas hadden moeten inschakelen voor hulp en ondersteuning. Ze geven je als vrijwilliger veel vertrouwen en dat heeft ook met waardering te maken. Ook Humanitas zelf wordt als een positieve en prettige organisatie ervaren. Iedereen wordt gelijkwaardig en respectvol behandeld, er is veel vertrouwen en je krijgt complimenten. Ook wordt de organisatie geprezen om de goede koppeling die ze maakt tussen vrijwilliger en deelnemer.

Dit doet vrijwilligerswerk met je

Tijdens het gesprek komt naar voren dat vrijwilligerswerk meer is dan alleen maar klaar staan voor een ander. Het zorgt ook voor een tevreden, blij en gelukkig gevoel bij jezelf.

Wieske vertelt: “Vrijwilligerswerk is een zinvolle tijdsbesteding. Het is meer ‘go with the flow’ dan bij een werkgever en je kunt het werk meer loslaten dan bij een betaalde baan. Je bent meer baas over je eigen tijd. Ik ben blij dat ik mijn levenservaring kan gebruiken voor anderen. Het is superfijn om er voor anderen te kunnen zijn. Het geeft zingeving. Ik vind het ook prettig iets onbekends tegen te komen waar ik mee kan stoeien. Ik word tot zelfreflectie en nadenken aangezet.”

Gijs zegt: “Op het werk was ik veel meer met mezelf bezig. Bij vrijwilligerswerk ben ik meer op de wereld en de maatschappij gericht. Ik krijg het gevoel nuttig te zijn. Het helpen van andere mensen geeft je zingeving voor jezelf. Door mijn vrijwilligerswerk kom ik op plekken waar ik normaal niet kom. Daar kan ik van leren. Eigenlijk zou iedereen vrijwilligerswerk moeten doen. Je verruimt daardoor je blik. Dat is goed voor jezelf, maar ook voor de samenleving.”

Lieke geeft aan: “Ik krijg er een kick van en het geeft me veel energie. Ik krijg er zoveel voor terug zoals de mooie gesprekken met jongeren. De vooruitgang die ik in de loop van de tijd bij een deelnemer zie geeft me heel veel vertrouwen in de jonge mensen van nu. Ik word daar blij van en ga geïnspireerd weer naar huis. Het mooiste cadeautje dat ik kreeg was de opmerking van een jongere: ‘ik wil vrijwilliger worden bij Humanitas, ik wil jou zijn’.”  

Hetty verwoordt het zo: “Je voelt je niet nutteloos. Je hebt veel te bieden. Het maakt de dag zinvol voor mezelf en de ander. Die combinatie is fijn. Ik  krijg soms een hartverscheurende opmerking zoals ‘zonder jou had ik mijn zoontje nooit meer gezien’. Ik voel me zowel mentaal als geestelijk uitgedaagd. Ik word tot nadenken aangezet. Het is goed voor mijn zelfbeeld.”

Piano man

Wanneer we bijna twee uur aan tafel hebben gezeten, wil ik het open en prettige gesprek afsluiten met een associatiespelletje. Maar als Gijs bij het woord inspiratie de associatie met muziek noemt, krijgt het gesprek een niet gepland slot. Spontaan vraag ik naar songs die voor hen inspirerend zijn tegen de achtergrond van hun vrijwilligerswerk.

• Zonder aarzeling noemt Gijs het nummer ‘Freedom’ van Bob Marley, omdat in zijn ogen in het lied wordt afgerekend met het denken in hokjes.

• Wieske noemt ’Imagine’ van John Lennon inspirerend, vanwege het doorklinkende idealisme dat we als mensen allemaal een zijn.

• Lieke verwijst naar het tv-programma ‘vergeten liedjes’ dat ze de vorige avond op televisie heeft gezien. Er kwam een lied voorbij dat haar raakte, maar ze kon niet zo gauw op de naam van de vertolker komen.

• Hetty tenslotte voelt zich als vrijwilliger lijken op de ‘Piano man’ van Billy Joel: “Zoals de man achter de piano mensen een betere avond bezorgt, zo geef ik de deelnemers een beter gevoel.”

Na deze mooie gedachten past het om de ochtend af te sluiten. Caroline Verschuuren bedankt de vrijwilligers voor hun tijd en geeft hen als blijk van waardering een kleine attentie.